# 10. EDBS sxemasi bo‘yicha buyurtmalar bilan ishlash
EDBS (External Deal, Buyer-Seller) — bu xaridor va sotuvchi o‘rtasidagi sxemasi bo‘lib, bunda xaridor mahsulotlar haqida ma’lumotni Uzum Market marketpleysgada oladi, lekin tomonlar o‘rtasidagi bitim marketpleysga ishtirokisiz tuziladi.
Barcha to‘lash, kafolat va qaytarishlari masalalarini sotuvchi va xaridor o‘zlari hal qilishadi — Uzum Market ishtirokisiz.
# 10.1 EDBS bo‘yicha sotish qanday boshlanadi
# FBO, FBS, DBS va EDBS bilan birga olib borish
EDBS-ni bitta yuridik shaxs doirasida boshqa sxemalar bilan birlashtirish mumkin emas. Agar siz EDBS va FBO, FBS yoki DBS sxemalari bo‘yicha savdo qilmoqchi bo‘lsangiz, yangi yuridik shaxs ro‘yxatdan o‘tkazing va EDBS uchun alohida shaxsiy kabinet yarating.
# Bog‘lanish
Biznesni qo‘llab-quvvatlash (opens new window) xizmatiga EDBS sxemasi bo‘yicha ishlashni xohlayotganingizni yozing. Agar mahsulotlaringiz mezonlarga mos kelsa, ruxsatni ochamiz*.
Hozirda EDBS orqali faqat "Elektronika", "Avtomobillar", "Maishiy texnika", "Sport va dam olish” va “Turizm, toifasidagi tovarlarni sotish mumkin.
Ruxsat olgandan so‘ng, omborni yarating va sozlang.
# Tovar kartochkasini yaratish
EDBS sxemasi bo‘yicha sotuvlar tovar kartochkasini yaratish va moderatsiyasidan boshlanadi. Assortimentni belgilab oling, kartochkalarni to‘ldiring va moderatsiya natijalarini kuting.
Bu bosqichlar haqida batafsil ma’lumot quyida — 5-b. Tovar kartochkalarini yaratish. (opens new window)
# 10.2 Ombor qanday yaratiladi va sozlanadi
Ombor — bu sotuvchi marketpleysga topshirishdan oldin tovarlarini saqlaydigan ma’lum bir joy. Hozir shaxsiy kabinetda faqat bitta ombor yaratish mumkin — bu sizning DBS bo‘yicha sotilayotgan hamma SKU uchun sozlamalarning hammasi bir xil bo‘ladi degani.
Agar sizda shaxsiy kabinetda ombor mavjud bo‘lsa
FBS/DBS bo‘limida (1) Ombor yorlig‘iga (2) o‘ting va EDBS ishlash sxemasini qo‘shish tugmasini (3) bosing.

Agar siz hali shaxsiy kabinetda ombor yaratmagan bo‘lsangiz — quyidagi yo‘riqnoma bo‘yicha harakatlarni bajaring.
# Ma’lumotlarni to‘ldiring va ishlash jadvalini ko‘rsating
FBS/DBS (1) bo‘limiga o‘ting va Omborni yaratish (2) tugmasini bosing. Kerakli ishlash sxemasini tanlash va sozlashni keyingi bosqichlarda qilish mumkin.

Yangi oynada tovarlarni saqlaydigan joyingiz haqida asosiy ma’lumotlarni ko‘rsating.
- Nomi (1) — aynan sizga qulay va tushunarli bo‘lishi kerak, xaridorlar uni ko‘rishmaydi.
- Manzil va qo‘shimcha ma’lumot (2).
- Aloqa uchun odam (3) — bu batafsil ma’lumotlarni biladigan va buyurtmalar bo‘yicha savollarga javob bera oladigan odam bo‘lishi kerak.

Ombor qachon ishlashini ko‘rsating. Haftada kamida 5 kunni tanlash kerak.
- Buyurtmalar har qanday vaqtda kelib tushishi mumkin, lekin yetkazib berish vaqti siz ko‘rsatgan ish va dam olish kunlarini hisobga olib hisoblanadi.

Omborning ish jadvali qanday hisoblanadi
Yetkazib berish hisob-kitoblarida marketing platformasi har doim sotuvchi omboridagi ish va dam olish kunlarini hisobga oladi:
- DBS/EDBS sxemasi bo‘yicha buyurtmalarda. Agar buyurtma olingan sana va yetkazib berish sanasi orasida dam olish kunlari bo‘lsa — ular bu oraliqda necha marta bo‘lsa, shuncha hisobga olinadi. Masalan, sizda qaysidir hudud uchun 10 kun yetkazib berish muddati o‘rnatilgan. Dam olish kunlaringiz — dushanba va seshanba, buyurtma esa dushanba kuni rasmiylashtirilgan. Demak, yetkazib berish muddatiga 4 ta dam olish kunlari: birinchi dushanba va seshanba, keyin keyingi haftadagilari ham qo‘shiladi.
Ishlash jadvalini istalgan vaqtda o‘zgartirish mumkin — lekin yangi shartlar faqat sozlamalar o‘zgargandan keyin kelib tushadigan buyurtmalar uchun ishlaydi. Kelib tushib bo‘lgan va Yangi va Yig‘ishda holatlaridagi buyurtmalar uchun hech narsa o‘zgarmaydi — ular avvalgi muddatlarda yetkazib berilishi kerak.
Ombor va ishlash jadvali haqidagi ma’lumot ko‘rsatilgandan keyin — Keyingisi tugmasini bosing.

Ishlash sxemasini tanlang

Yetkazib berish shaharlari va muddatlarini sozlang
Yetkazib berish shaharlari va muddatlarini tanlang.
Buyurtmalarni yetkazib berishni tashkillashtira oladigan viloyatlaringizni ko‘rsating (1). Butun O‘zbekiston yoki alohida joylarni tanlash mumkin — tovarlaringiz faqat shu hududlardagi xaridorlarga ko‘rinadi.
Yetkazib berish muddatlarini (2) har bir joy uchun alohida yoki hammasi uchun bittada umumiy muddatni sozlang — 1 kundan 30 kungacha ko‘rsatish mumkin.
Agar kuryerlarning xizmatlaridan foydalanishni rejalashtirayotgan bo‘lsangiz — ularning yetkazib berish muddatlarini hisobga oling.
Tez yetkazib berish sotuvlarga yordam berishiga e’tibor qarating. Xaridorlar ko‘pincha tezroq olish mumkin bo‘lgan tovarlarni tanlashadi.
Yetkazib berish hududlari va muddatlarini tanlagandan keyin Tayyor (3) tugmasini bosing.

Hammasi FBS/DBS (1) bo‘limida saqlanadi — Omborlar (2) varaqasi. Ombor, yetkazib berish shahri va muddatlari haqidagi ma’lumotni qalam (3) tugmasi yordamida, istalgan vaqtda o‘zgartirish mumkin.

Yetkazib berish shaharlari va muddatlarini har doim tahrirlash mumkin, lekin bunda hozirgi paytda Yangi va Yig‘ishda holatlarida bo‘lgan buyurtmalar uchun shartlar o‘zgarmaydi. Ular avvalgi muddatlarda yetkazib berilishi kerak.
# Qoldiqlarni yangilang
Buyurtmalarni qabul qilishni boshlash uchun ularni yangilash — ya’ni sizning omboringizda saqlanadigan tovarlarni tanlash va ko‘rsatish kerak.
Ombor kartochkasida Qoldiqlarni yangilash tugmasini bosing.

Yo‘riqnoma bo‘lgan oyna ochiladi. Tovarlaringiz ro‘yxati bo‘lgan faylni yuklab oling — bu Excel formatidagi jadvalli hujjat bo‘ladi. Ro‘yxatga moderatsiyadan o‘tgan va ularning toifasi EDBS bo‘yicha sotish uchun mos keladigan, tekshirilgan SKU tushadi.


Yashil ustunlarni — faqat bu ombordan sotishni xohlaydigan SKU uchun to‘ldiring.
Boshqa SKU uchun maydonlarni bo‘sh qoldiring.
Ombordagi qoldiq (1) ustunida
- nechta birlik SKU borligini ko‘rsating
- agar tovar tugagan bo‘lsa — 0 deb ko‘rsating
- bitta SKU uchun 10 000 donadan ko‘p ko‘rsatish mumkin emas
- EDBS bo‘yicha sotmoqchi bo‘lgan SKU qatorlariga «Да» deb yozing.
Faylning tuzilishini o‘zgartirmang — ustunlarni qo‘shish yoki o‘chirib yuborish, ularning tartibini o‘zgartirish yoki berkitish mumkin emas.
Yangi qoldiqlar bo‘lgan tayyor faylni yuklang — faylni biriktiring (1) va Yuklash (2) tugmasini bosing.

Bundan keyin qoldiqalar avtomatik ravishda yangilanadi va tanlangan ishlash sxemasiga bog‘langan bo‘ladi — omborning holati Faol bo‘lib o‘zgaradi va tovarlar sotuvda paydo bo‘ladi.
Agar faylda faqat qoldiqlar to‘ldirilgan, lekin ishlash sxemalari ko‘rsatilmagan bo‘lsa — tovarlar sotuvda paydo bo‘lmaydi

Qoldiqlar qanday hisoblanadi
- Qoldiqlardan EDBS bo‘yicha buyurtmaga tushgan va xaridorga topshirilgan tovar birliklarining miqdorini ayiramiz.
- Agar xaridor buyurtmani rasmiylashtirgandan keyin bekor qilgan bo‘lsa — tovarning miqdor birliklarini buyurtmadan qoldiqlarga qaytaramiz.
- Agar buyurtmani sotuvchi bekor qilgan yoki xaridor olib ketmagan bo‘lsa — qoldiqlar o‘zgarmaydi.
E’tiborli bo‘ling — sotuvlarni uzmaslik uchun qoldiqlarni doimiy ravishda tekshiring va yangilang
# 10.3 EDBS buyurtmarlari bilan qanday ishlanadi
EDBS sxemasi bo‘yicha hamma buyurtmalarni FBS/DBS (1) bo‘limida — DBS buyurtmalari (2) varaqasida ko‘rish mumkin.

# Yangi buyurtmalar
Xaridorlar bilan qanday muloqot qilish kerak
- Buyurtmani ishlash uchun olishdan oldin — buyurtmadagi tovarlar omborda mavjud ekanligiga ishonch hosil qiling.
- Xaridorning manzili sizning yetkazib berish zonangizga kirishiga va muddatlar siz ombor sozlamalarida o‘rnatganga mos kelishiga ishonch hosil qiling.
- Buyurtmani olganingizda birinchi ish kunida xaridor bilan aloqaga chiqing — erta tongda yoki kechasi tungi paytda emas. Messenjer orqali yozish yoki telefon orqali qo‘ng‘iroq qilish mumkin.
- Xaridor bilan yetkazib berishning tafsilotlari: muddatlar va usullarni aniqlashtiring. Agar buyurtmani kuryer yoki yetkazib berish xizmati orqali berib yuboradigan bo‘lsangiz — “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi qonunga ko‘ra xaridorning ma’lumotlarini uchinchi shaxslarga berayotganingiz haqida albatta ogohlantiring.
- Buyurtma yetkazib berilganda to‘lov qilinishini albatta ogohlantiring.
- Xaridor bilan chek va kafolat masalalarini muhokama qiling.
- Agar bir necha ish kuni davomida xaridor bilan aloqaga chiqa olmagan bo‘lsangiz — buyurtmani “Xaridor bilan aloqaga chiqa olmadim” belgisi bilan bekor qiling.
Zarur bo‘lsa — sotuvchiga maslahatlar bering va tovar haqida gapirib bering. Ishlash uchun olish kerak bo‘lgan, kelib tushgan hamma buyurtmalar Yangi (1) varaqasida ko‘rinadi. Ular yaratish sanasiga ko‘ra — eskilaridan yangilariga saralangan (2).
Shungacha tasdiqlansin (3) — ungacha buyurtmani tasdiqlash va ishlash uchun olish kerak bo‘lgan vaqt. Bunga u yaratilgan paytdan boshlab 16 soat bor. Buyurtmani tasdiqlash uchun Yig‘ishga (4) tugmasini bosish kerak — undan keyin u Yig‘ishda holatiga o‘tadi va tegishli varaqaga o‘tadi (5).

Ro‘yxatda buyurtmaga bosganda — tarkibi, xaridorning manzili va uning aloqa ma’lumotlari bo‘yicha batafsil ma’lumot bo‘lgan oyna ochiladi.

Agar xaridor muloqot paytida buyurtmadan voz kechadigan bo‘lsa — uning o‘zi buyurtmani saytdagi yoki Uzum Market ilovasidagi profilida bekor qilishi kerak. Agar xaridor bir necha kun davomida javob bermayotgan bo‘lsa — buyurtmadan Xaridor bilan aloqaga chiqa olmadim sababi bilan voz keching. EDBS buyurtmalarini bekor qilish haqidagi batafsil ma’lumot quyidagi bandda.
# Buyurtmalarni bekor qilish
Agar qandaydir sababga ko‘ra buyurtmani yetkazib bera olmasangiz — buyurtmalar ro‘yxatidagi krest tugmasini (1) yoki buyurtma haqida ma’lumotli oynadagi Voz kechish (2) tugmasini bosing.

Buyurtmani yetkazib bera olmasligingiz sababini ko‘rsating. Bundan keyin buyurtma
Bekor qilingan varaqasida bo‘ladi.

Buyurtmalarni bekor qilishlar xaridorlarning ishonchiga, bu degani — sizning reyting va kelgusi sotuvlaringizga ta’sir qiladi. Bekor qilish sonlarini imkoni boricha kamaytirish uchun qoldiqlarni vaqtida to‘ldiring va yetkazib berish muddatlariga amal qiling
# Buyurtmalarni yig‘ish
Buyurtma ishlash uchun olingandan keyin u Yig‘ishda (1) holatiga o‘tadi va tegishli varaqaga o‘tadi (2).

Shungacha yetkazib berilsin sanasi va vaqtiga e’tibor qarating — bu buyurtmalarni ungacha xaridorgacha yetkazib berish kerak bo‘lgan vaqt. U buyurtmani yetkazib berish kerak bo‘lgan shahar uchun eng uzoq muddat asosida shakllanadi. Agar buyurtma 15:00 dan keyin yaratilgan bo‘lsa — yaratish kuni yetkazib berish muddatlarida hisobga olinmaydi
Shtrixkodlar, markirovkalar, qadoqlash va etiketkalar
EDBS buyurtmalarga chiziqli kodlar va etiketkalarni yopishtirishni talab qilmaymiz, lekin bu sizning hisobingiz uchun kerak bo‘lsa, qilishingiz mumkin.
Agar buyurtmani yetkazib berish xizmatlari orqali topshirsangiz — ularning qadoqlash talablari bo‘yicha harakat qiling.
Agar buyurtmani kurer orqali topshirsangiz — shunday qadoqlangki, xaridordan boshqa hech kim tovarning bir qismini yoki butun tovarni ololmasin.
# Buyurtmalarni yetkazib berish
Buyurtmani yetkazib berishdan oldin xaridor bilan bog‘lanish kerak. Agar buyurtmani begona kuryerlik yoki pochta xizmatlari orqali berib yuborayotgan bo‘lsangiz — xaridorga bu haqida albatta xabar bering, xizmatning nomi va jo‘natmaning trek-raqamini ayting.
Buyurtma kuryerlik xizmatiga berib yuborilganda va yo‘lga chiqqanda Yetkazib berishga tugmasini bosing — buyurtmalar ro‘yxatida (1) yoki buyurtma kartochkasida (2). Bu xaridorni ogohlantirish uchun kerak.

# Buyurtmalarni topshirish
Buyurtmani olish deb nima hisoblanadi
- Agar buyurtmani o‘zingiz yetkazib berayotgan bo‘lsangiz — rasm yoki xaridorning imzosi bo‘lgan yuk xati (qabul qilish-topshirish haqidagi qandaydir hujjat) tasdiqlash bo‘ladi.
- Agar Yandex.Yetkazish yordamida yetkazib berayotgan bo‘lsangiz — xaridordan buyurtmani olganini messenjerda matn yoki rasm bilan tasdiqlashini so‘rang.
- Boshqa xizmatlar orqali (O‘zR pochtasi, CDEK va h.k.) yetkazib berayotgan bo‘lsangiz — trek-raqam holatining o‘zgarishi tasdiqlash bo‘ladi.
- Agar xaridor buyurtmani eshik oldida qoldirishni so‘rasa — tovarning saqlanganligi uchun to‘liq mas’uliyat sotuvchi tomonida bo‘ladi.
Faqat buyurtma olinganligi tasdiqlangandan keyin topshirishni tasdiqlash kerak. Buning uchun buyurtmalar ro‘yxatida (1) yoki buyurtma kartochkasida (2) Topshirishni tasdiqlash tugmasini bosing.

# 10.4 EDBS qaytarishlari qanday ishlaydi
Agar xaridor tovarlarni buyurtmani olgandan keyin qaytarib berishni xohlasa — qaytarishning sababini so‘rang va topshirish paytidan boshlab 10 kundan ko‘p vaqt o‘tmaganiga ishonch hosil qiling. Keyin xaridor bilan qaytarish shartlarini muhokama qiling.
Agar siz tovarni qaytarib olmaslikka rozi bo‘lsangiz — shunchaki pullarni xaridorga qaytarish mumkin. Agar tovarni olishni xohlasangiz — qaytarish tartibi uning sabablariga bog‘liq.
Agar tovar xaridorga yoqmagan yoki to‘g‘ri kelmagan bo‘lsa
Xaridor tovarni sotuvchiga qaytarib berishi kerak. Xaridor tovarni mustaqil ravishda yoki yetkazib berish xizmatlari orqali berib yuborishi mumkin, shuningdek sotuvchining o‘zi ham tovarni olib ketishi mumkin — lekin holatlarning har birida ham sotuvchigacha yetkazib berish xarajatlari xaridor tomonida bo‘ladi.
Agar tovar nuqsonli bo‘lsa
Xaridor tovarni sotuvchiga qaytarib berishi kerak — bunda sotuvchigacha yetkazib berish xarajatlari sotuvchining o‘zi tomonida bo‘ladi. Shuningdek nuqsonli tovarlar tekshirishni talab etadi — buning uchun “Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonunga ko‘ra ma’lum bir tartib va muddatlar mavjud.
Xaridor bilan muhokama qilib va hamma tafsilotlarni tasdiqlab olgandan keyin xaridorga pullarni qaytarib berish kerak. Avval xaridorga pulni o‘tkazing yoki qaytaring, so‘ngra Topshirilgan (1) varaqasiga kiring va Qaytarish qilish tugmasini buyurtmalar ro‘yxati (2) yoki buyurtma kartochkasida (3) bosing.

Qaytarishni tasdiqlash oynasi ochiladi. Shu yerda Qaytarishni amalga oshirish tugmasini bosing.

Har qanday bahsli holatda qo‘llab-quvvatlash (opens new window) xizmatiga murojaat qilish mumkin ekanligini yodda tuting
# 10.5 Sotuvchining EDBS bo‘yicha reytingi nima
Sotuvchining reytingi FBS/DBS bo‘limida, DBS buyurtmalari varaqasidayuqori o‘ng burchakda ko‘rinadi.
Sotuvchilarning reytingi qanday hisoblanadi
Reyting har bir yuridik va jismoniy shaxs uchun hisoblanadi va quyidagi formula bo‘yicha hisob-kitob qilinadi:
100% topshirilgan buyurtmalar minus oxirgi 8 kunda bekor qilingan hamma buyurtmalar,
topshirilgan buyurtmalar — bu Yangi, Yig‘ishda, Bekor qilingan (xaridor tomonidan bekor qilinganlar) holatlaridan tashqari hamma buyurtmalar, bekor qilingan buyurtmalar esa — sotuvchi bekor qilgan yoki vaqtida olib kelmagan buyurtmalar.
- Agar reyting 95% dan pastga tushsa — marketpleys bu haqida shaxsiy kabinetda ogohlantiradi va sizda ko‘rsatkichlarni ko‘tarish uchun vaqt bor.
- Agar reyting 89% dan pastga tushsa va sizda 10 ta buyurtma bor bo‘lsa — tovarlar DBS sxemasidan yechiladi va bu sxema bo‘yicha sotuvdan ketadi va 3 kunga bloklash yoqiladi. Bu holatda hozirda Yangi va Yig‘ishda holatlarida bo‘lgan buyurtmalarning hammasi bilan albatta ishlash kerak bo‘ladi.
- Bloklash yechilgandan keyin reyting nolga tenglashtiriladi va qaytadan hisoblanadi — yangi kelib tushgan buyurtmalar asosida.
Uzum Market quyidagi hollarda ogohlantirmasdan moderatsiya bosqichida e’lonlarni rad etish va EDBS sxemasi bo‘yicha ishlashni bloklash huquqiga ega:
- bir necha marta noto‘g‘ri ma’lumot taqdim etilganda;
- qonunchilikni buzishda yoki texnik tizimlarni chetlab o‘tishda;
- xaridorlardan asosli takroriy shikoyatlar mavjud bo‘lganda;
- davlat huquqni muhofaza qiluvchi yoki vakolatli organlar (Regulyatorlar) so‘rovi bo‘yicha.
# 10.6 Reklama shartnomasi bo‘yicha hisobdan chiqarish
Uzum Market sotuvchiga axborot-reklama xizmatlarini ko‘rsatadi va bu xizmatlar uchun haq oladi — u sotilgan tovarlar tushumidan hisoblanadigan foizdir.
E’tibor bering: xizmat narxi tovar toifasiga bog‘liq va avtomatik ravishda hisoblanadi. EDBS sxemasi bo‘yicha tafsilotlar bilan havola (opens new window) orqali tanishishingiz mumkin.
Foizlar har bir buyurtmadagi SKU bo‘yicha hisoblanadi. Ularni Moliyaviy → Xizmatlar uchun to‘lov bo‘limida ko‘rish mumkin.

Xizmat ko‘rsatish yakunlari bo‘yicha sizga EHA (Didox) orqali hisobvaraqa taqdim etiladi, taqdim etish davri — haftasiga 1 marta.
Xizmatlar uchun kompaniyaning hisob raqamiga pul o‘tkazish orqali to‘lashingiz mumkin, rekvizitlar hujjatning o‘zida ko‘rsatiladi. To‘lov tayinlashda shartnoma raqamini albatta ko‘rsating.
Остались вопросы? Напишите в Telegram. (opens new window)